image imagewidth (px) 100 2.62k | text stringlengths 3 110 | script stringclasses 2
values | book stringclasses 572
values |
|---|---|---|---|
AZƏRBAYCAN ATATÜRK MƏRKƏZİ | az_latin | 2ca7fa6483 | |
M .N.ÇOBANOV, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
FİLOLOGİYA ELMLƏRİ DOKTORU, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
PROFESSOR | az_latin | 2ca7fa6483 | |
VIULUSLARARASI | az_latin | 2ca7fa6483 | |
TÜRK DİLİOURULTA YA HƏSR OLUNUR | az_latin | 2ca7fa6483 | |
TÜRK ƏDƏBİ DİLLƏRİNİN | az_latin | 2ca7fa6483 | |
BİRLİYİNƏ DOĞRU | az_latin | 2ca7fa6483 | |
(T əkm illəşdir/hnış və əla vələr olunmuş | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ikinci nəşri) | az_latin | 2ca7fa6483 | |
A z A ta M | az_latin | 2ca7fa6483 | |
türk inamına və xarakterinə, etik və estetik görüşlərinə qa | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ədəbi dillərinin hamısı ümumtürk ən'ənələri üzrə araş | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dırılmalı, öyrənilməli və tədqiq olunmalıdır. XI əsrin gör | az_latin | 2ca7fa6483 | |
yıtmaq müasir dövrün ən başlıca tələbləri kimi qarşıda duran | az_latin | 2ca7fa6483 | |
problemlərdəndir. Məhz buna görə də, türk dünyasında | az_latin | 2ca7fa6483 | |
kəmli filoloq - alimi Mahmud Kaşğarlı demişkən, "Türkün | az_latin | 2ca7fa6483 | |
türklük dəyərlərinin bütöv bir sistem halında götürülməsi və | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dilini öyrənin, çünki onların hakimiyyəti uzun sürəcək"dir. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Bu mülahizə XIX əsrin son rübündə nəşr olunmuş "Kəş- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
araşdırılması bir zərurət kimi meydana çıxır. Çünki dün | az_latin | 2ca7fa6483 | |
kül" qəzetində də öz əksini belə tapmışdır: "Öz millətini | az_latin | 2ca7fa6483 | |
yanın istər mənşəcə qohum olan və istərsə də dini baxımdan | az_latin | 2ca7fa6483 | |
əbədi saxlamaq istəyənlər öz ana dillərini saxlamağa çalış | az_latin | 2ca7fa6483 | |
eyni inama, mənəviyyatə xidmət edən ayn-ayrı xalqları | az_latin | 2ca7fa6483 | |
malıdırlar və o dildə elm və fənni övladi-millətə verməlidi- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
siyasi, iqtisadi və mədəni cəhətdən bir-birinə yaxınlaşdığı, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
rlər". Dünya siyasətinin tacidarlanndan biri, türk dünyasının | az_latin | 2ca7fa6483 | |
bir-birinə inteqrasiya olduğu kimi, həm söykökü, mənşəyi- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
görkəmli dövlət və hərb xadimi, müasir Türkiyə Respub | az_latin | 2ca7fa6483 | |
qohumluğu, dini-inamı, adət-ən'ənələri də bir-birinin, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
likasının yaradıcısı və banisi Mustafa Kamal Atatürk bu mü | az_latin | 2ca7fa6483 | |
demək olar ki, eyni olan türk xalqlarının da siyasi, iqtisadi, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
nasibətlə demişdir: | az_latin | 2ca7fa6483 | |
mədəni və strateji baxımdan bir-birinə yaxınlaşması, bir- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dairəsi), mifoloji (xalqın inamlar dünyasının sirrini öyrən | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Yuxarıdakı ifadələr bu günümüzlə nccə də həmahonk | az_latin | 2ca7fa6483 | |
mə) və digər strateji sahələrdə bürüzo verir. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
səslənir... | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Müasir türk dilləri qədim tarixi olan lüğət tərkibinə, inki | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Müasir türk dillərinin inkişafı və ədəbi dil kimi təşəkkülü | az_latin | 2ca7fa6483 | |
şaf etmiş qrammatik quruluşuna, zəngin ünsiyyət ən'ənə- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
çox tədricən özünü büriizə verir. Bu da təsadüfi deyil. Çünki | az_latin | 2ca7fa6483 | |
lərinə malik bir kök dilin, ulu dilin varisləri kimi yaranmış, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
türk xalqlarının əksəriyyəti təxminən son iki əsrdə "xalqlar | az_latin | 2ca7fa6483 | |
təşəkkül etmiş və müasir dövrdə böyük inkişaf potensialına | az_latin | 2ca7fa6483 | |
həbsxanası" adlanan Çar Rusiyasının və sonralar isə onun | az_latin | 2ca7fa6483 | |
malik dil ailələrindən biridir. Buna görə də, müasir türk | az_latin | 2ca7fa6483 | |
bul etmişlər. Bu xalqların mənşəyi, soykökü, dili, mədəniy- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
kəzinə qədər irəliləmiş və öz hakimiyyəti altma almış | az_latin | 2ca7fa6483 | |
yəti-mə'nəviyyatı, adət-ən'ənələri bir-birinə eyni və ya ya | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Atillanm, Asiya qitəsində əzəmətli dövlət yaratmış Çingiz | az_latin | 2ca7fa6483 | |
xın olduğu kimi, onların tarixi inkişafı da, demək olar ki, ey | az_latin | 2ca7fa6483 | |
xanın, Batı xanın, 27 ölkə üzərində öz hakimiyyətini bər | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ni tərzdə inkişaf edə-edə bu günə qədər gəlib çatmışdır. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
qərar etmiş Əmir Teymurun, Avropa dövlətlərini lərzəyə sa | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Məhz buna görə də, türkdilli xalqların tarixi də, mədəniyyə | az_latin | 2ca7fa6483 | |
lan İldırım Bayazidin, Şah İsmayıl Xətainin, Türkiyə impe | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ti də, elmi düşüncə tərzi də ümumtürk zəmnində araşdırıl | az_latin | 2ca7fa6483 | |
riyasının dövlətçilik ən'ənəsinin varisi Türkiyə Respubli | az_latin | 2ca7fa6483 | |
malı və öyrənilməlidir. Bizim mülahizəmizə görə, bunun | az_latin | 2ca7fa6483 | |
kasının yaradıcısı Mustafa Kamal Atatürkün və başqalarının | az_latin | 2ca7fa6483 | |
üçün ən münasib yollardan biri türk dünyasının bütün tədris | az_latin | 2ca7fa6483 | |
tarixi rolu, qəhrəmanlığı və vətənpərvərlik hissləri gənc | az_latin | 2ca7fa6483 | |
müəssisələrində (orta-ümumtəhsil, orta ixtisas və ali məktəblə | az_latin | 2ca7fa6483 | |
lərimiz üçün daim ömək olmalıdır... | az_latin | 2ca7fa6483 | |
rində) "Ümumtürk tarixi"nin öyrənilməyə başlanması vacib | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ÜMUMTÜRK DİLLƏRİNİN TARİXİNİN ÖYRƏ | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dir və bu vaxt artıq çoxdan çatmışdır. Türk xalqlarının vahid | az_latin | 2ca7fa6483 | |
NİLMƏSİ. Türk ədəbi dillərinin birliyinə doğru elmi isti | az_latin | 2ca7fa6483 | |
kökə bağlılığım öyrənmək üçün belə bir kursun yaradılması | az_latin | 2ca7fa6483 | |
qamət götürmək üçün ən başlıca problemlərdən biri də | az_latin | 2ca7fa6483 | |
və tədrisi günün ən vacib problemlərindən biri olmalıdır. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
müasir türk ədəbi dillərinin tarixi inkişafının həm fərdi, həm | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Çünki türk birliyinə gedən yol türklərin qədim və ümumi | az_latin | 2ca7fa6483 | |
do ümumtürk aspektində araşdırılması, tədqiq olunması və | az_latin | 2ca7fa6483 | |
tarixinin öyrənilməsindən başlanmalıdır. Ümumtürk tarixini | az_latin | 2ca7fa6483 | |
alınmış nəticələr əsasında "Ümumtürk dillərinin tarixi" kur | az_latin | 2ca7fa6483 | |
bilmədən, ondan faydalanmadan ayn-ayrı türk xalqının | az_latin | 2ca7fa6483 | |
sunun yaradılmasından ibarət olmalıdır. Çünki ümumtürk | az_latin | 2ca7fa6483 | |
tarixini obyektiv və hərtərəfli öyrənmək mümkün deyildir... | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dillərinin tarixindən kənarda heç bir türk dilinin inkişaf tari | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Böyük türk dünyası özünün mövcudluğu dövründə, xü | az_latin | 2ca7fa6483 | |
xini izləmək, dəqiq müəyyənləşdirmək qeyri-mümkündür. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
susilə son 2500 il ərzində 120-dən çox bir sıra böyük döv | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Çünki hər bir türk dilinin inkişaf tarixinin zəmnini bütün türk | az_latin | 2ca7fa6483 | |
lətlər və imperiyalar, müxtəlif dövlət qurumları yaratmış, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
dilləri üçün ortaqlı olan qədim türk yazılı abidələri, qədim | az_latin | 2ca7fa6483 | |
həmin dövlətlər əsrlərlə yaşamış və dünyanın siyasi səhnə | az_latin | 2ca7fa6483 | |
folklor nümunəliri, mifoloji ədəbiyyat və dastanlar təşkil | az_latin | 2ca7fa6483 | |
sində böyük rola malik olmuşlar. Həmin dövlətlərin dünya | az_latin | 2ca7fa6483 | |
edir. Onlardan Orxon-Yenisey yazılı abidələrini, M.Kaşğar- | az_latin | 2ca7fa6483 | |
şöhrəti qazanmış hökmdarları və sərkərdələri olmuşdur. | az_latin | 2ca7fa6483 | |
lının "Divani-lüğət-üt-üt türk" kitabı, Azərbaycan türklərinin | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Onlardan Azov dənizindən Böyük Çin səddinə qədər böyük | az_latin | 2ca7fa6483 | |
Kitabi-Dədəm Qorqud və qırğızların "Manas" dastanlarını | az_latin | 2ca7fa6483 | |
bir ərazidə məğrur türk imperiyası (eramızdan öncə 204 - | az_latin | 2ca7fa6483 | |
və başqalarını qeyd etmək olar. Bizim mülahizəmizə görə, | az_latin | 2ca7fa6483 | |
eramızın 126-cı ili) yaratmış Metc xaqanın. Avropanın mər | az_latin | 2ca7fa6483 | |
ədəbiyyat tarixini yaradarkən Sibir, Mərkəzi Asiya, Kiçik | az_latin | 2ca7fa6483 |